← Alle artikelen

Moestuin op mogelijk verontreinigde grond: wat RIVM en GGD adviseren

13 oktober 2026 · 7 min lezen

Moestuin op mogelijk verontreinigde grond: wat RIVM en GGD adviseren

Een moestuin beginnen op grond waarvan je niet precies weet wat erin zit, is voor veel mensen een reële vraag. Misschien staat je adres in de buurt van een oude werkplaats, is je tuin ooit opgehoogd, of heb je op de kaart gezien dat er een locatie met een onderzoek in je straat ligt. Wat zeggen de instanties die hierover gaan, het RIVM en de GGD, eigenlijk over groente telen op zulke grond? In dit artikel zetten we hun adviezen op een rij, zo letterlijk mogelijk en met een link naar de plek waar ze staan. Eigen gezondheidsclaims voegen we bewust niet toe.

Eerst: weten of er iets geregistreerd is

Voordat je iets zegt over risico's, wil je weten of er rond je adres iets bekend is. Het Bodemloket van Bodem+ (Rijkswaterstaat) laat zien waar bodemonderzoek is gedaan, waar verontreiniging is vastgesteld of gesaneerd, en waar vroeger een activiteit zat die de bodem kan hebben verontreinigd. Ook GGD Haaglanden verwijst op haar pagina over een gezonde moestuin naar het Bodemloket als manier om te kijken hoe het met je grond gesteld is. Op onze kaart en via de adrescheck zie je dezelfde registraties per adres, en op de pagina over de statussen lees je wat een fase als "verdacht" of "voldoende onderzocht" wel en niet betekent.

Twee kanttekeningen. Niet elke gemeente levert aan het Bodemloket: in onze meting staan 112 van de 342 gemeenten er volledig in, en onder meer Utrecht, Amsterdam en Rotterdam publiceren in een eigen loket. En "voldoende onderzocht" betekent dat de overheid voor het toenmalige gebruik geen aanleiding zag voor vervolg. Dat is niet hetzelfde als "schone grond", en zeker niet automatisch geschikt voor een moestuin. Waarom dat onderscheid ertoe doet, zie je hieronder bij de GGD-richtlijn.

Waarom een moestuin een apart verhaal is

Het RIVM publiceert de GGD-richtlijn medische milieukunde over bodem en gezondheid. Daarin zijn moestuinen en volkstuinen een eigen gebruiksscenario. De richtlijn gaat ervan uit dat bij een moestuin een belangrijk deel van de dagelijks gegeten bladgewassen (100%) en knolgewassen inclusief aardappels (50%) uit de eigen tuin komt. Dat is een rekenaanname, geen beschrijving van jouw tuin, maar het laat zien waarom een moestuin anders wordt beoordeeld dan een siertuin: je krijgt stoffen niet alleen binnen via grond aan je handen, maar ook via wat je eet.

Volgens dezelfde richtlijn is bij bestaande moestuinen meestal de bovenste 50 centimeter van de grond relevant, omdat dat de wortelzone is. Voor nieuwe situaties vraagt de richtlijn meer: daar moet de bovenste meter van goede kwaliteit zijn, zodat je kunt blijven graven. De richtlijn noemt ook een groep die extra aandacht krijgt: mensen met een grote moestuin, vaak meer dan 200 m², die er dagelijks groente uit eten, kunnen bij bodemverontreiniging hoger worden blootgesteld.

Tot slot maakt de richtlijn onderscheid tussen gewassen. Knolgewassen nemen organische stoffen goed op doordat ze direct in contact staan met de bodem, terwijl bladgewassen vooral metalen goed opnemen, met name cadmium.

Lood als voorbeeld

Over lood zijn de adviezen het meest concreet. GGD Amsterdam schrijft: "Lood heeft al bij een hele kleine hoeveelheid een effect op de ontwikkeling van kinderen." En: "Jonge kinderen krijgen via hand-mondcontact vaak grond binnen. Zij kunnen daarom beter niet in vervuilde grond spelen."

Het platform Signalen Leefomgeving en Gezondheid, dat zich baseert op RIVM-onderzoek, legt uit waarom metalen een langetermijnkwestie zijn: "Metalen in de bodem breken niet af en verplaatsen zich langzaam. Hierdoor blijven ze lang in het leefmilieu." Het RIVM heeft ook specifiek onderzoek gedaan naar de opname van lood door moestuingewassen.

De gemeente Rotterdam heeft een aparte site over lood in de grond, Let op lood. Daar staat per groep gewassen waarvoor je beter schone teelaarde gebruikt: bladgroenten (zoals kolen, boerenkool, sla en andijvie), wortels en bollen (zoals winterpeen, prei en radijs), stengelgroente (rabarber, asperge), vruchten (tomaat, aardbeien, komkommer), peulvruchten (bruine bonen, tuinbonen) en aardappels. Over fruitbomen en vruchtenstruiken zegt de gemeente dat het fruit "vrijwel geen lood" bevat. Ook de landelijke GGD-site over bodemvervuiling noemt fruit van bomen en struiken minder kwetsbaar dan groenten die de stoffen makkelijk opnemen.

Wat de GGD adviseert: de maatregelen op een rij

De adviezen van de verschillende GGD'en en van Rotterdam lijken sterk op elkaar. We zetten ze hieronder bij elkaar, telkens met de bron.

Telen in bakken met schone aarde

Dit is het advies dat overal terugkomt. GGD Amsterdam: "Bij vervuilde grond of grondwater of twijfel hierover, kunt u groenten kweken in plantenbakken met schone teelaarde." De GGD-site zegt: "Kweek groenten bij voorkeur in plantenbakken met schone aarde." En volgens Signalen Leefomgeving en Gezondheid kan bij kleine moestuinen "ook gekozen worden om te telen in bakken met schone aarde".

Een schone laag bij teelt in de volle grond

Wil je toch in de volle grond telen, dan adviseert Rotterdam: "Breng eerst een laag schone tuinaarde aan van minstens 30 centimeter." GGD Amsterdam adviseert in algemene zin: "Bedek vervuilde grond met een schone laag grond."

Kalk strooien

GGD Amsterdam: "Door kalk te strooien wordt de grond minder zuur, waardoor groenten minder makkelijk zware metalen opnemen." GGD Haaglanden noemt hetzelfde: kalk verlaagt de zuurgraad en daarmee de opname van zware metalen.

Wassen, schillen en handschoenen

GGD Amsterdam: "Was of schil gekweekte groente en fruit altijd heel goed en draag handschoenen bij het tuinieren." Rotterdam: "Spoel zelfgekweekte groenten en fruit goed af." GGD Haaglanden adviseert daarnaast om niet overdadig te bemesten, om het nitraatgehalte laag te houden.

Handen wassen en kinderen

GGD Amsterdam geeft drie adviezen voor gezinnen: "Laat uw kinderen hun handen wassen na het buitenspelen", "Was ook zelf uw handen na het tuinieren en vóór het eten" en "Plaats een zandbak met schoon zand". GGD Haaglanden adviseert om jonge kinderen uit de buurt van de moestuingrond te houden, vanwege het hand-mondcontact.

Niet alleen stoffen

GGD Haaglanden wijst ook op een risico dat niets met verontreiniging te maken heeft: uitwerpselen van dieren. "In kattenpoep kan een parasiet zitten die toxoplasmose kan veroorzaken", en dat is vooral voor zwangere vrouwen een aandachtspunt.

Twijfel je? Onderzoek en de GGD

De instanties zeggen niet dat je bij elke twijfel meteen moet stoppen. Ze wijzen wel de weg naar meer zekerheid. Volgens Signalen Leefomgeving en Gezondheid kan een onderzoeksbureau bodem- of gewasonderzoek doen, waarna de GGD vaak kan bepalen of de grond geschikt is als moestuin. GGD Haaglanden schrijft dat haar afdeling Leefomgeving kan adviseren welke groenten je het beste kunt telen als je moestuin licht vervuild is, of een bodemonderzoek kan aanraden. De GGD-site raadt mensen met een grote tuin aan bij de gemeente na te vragen of de grond schoon is, of te informeren naar onderzoeksmogelijkheden.

Milieu Centraal zegt het zo: "Wanneer je een moestuin wilt starten is het voor je gezondheid belangrijk om te weten of de bodem niet verontreinigd is." Hoe een bodemonderzoek in elkaar zit, lees je in ons overzicht over bodemonderzoek.

Een praktische volgorde

Samengevat op basis van de bronnen hierboven, zonder er iets aan toe te voegen:

  1. Kijk in het Bodemloket of via de adrescheck welke locaties rond je adres geregistreerd zijn, en of je gemeente wel aan het Bodemloket levert.
  2. Vraag bij de gemeente of omgevingsdienst na wat daar bekend is; zie ook bodeminformatie opvragen bij de omgevingsdienst.
  3. Twijfel je, teel dan in bakken met schone aarde, of breng in de volle grond een schone laag aan (Rotterdam: minstens 30 centimeter).
  4. Pas de hygiëneadviezen toe: wassen of schillen, handschoenen, handen wassen, een zandbak met schoon zand.
  5. Wil je zekerheid, laat dan bodem- of gewasonderzoek doen en leg de uitkomst voor aan de GGD.

Gaat het om PFAS in plaats van metalen, kijk dan ook op pfaskaartnederland.nl en in ons artikel over PFAS in de bodem. Voor de grondsoort zelf is bodemkaartnederland.nl handig.

Veelgestelde vragen

Is fruit uit mijn tuin ook een probleem?

Volgens de gemeente Rotterdam bevat fruit van fruitbomen en vruchtenstruiken vrijwel geen lood, en ook de GGD noemt fruit van bomen en struiken minder kwetsbaar. Voor vruchten als tomaat, aardbei en komkommer adviseert Rotterdam wel schone teelaarde.

Hoe dik moet een schone laag zijn?

Rotterdam adviseert bij teelt in de volle grond minstens 30 centimeter schone tuinaarde. De GGD-richtlijn van het RIVM noemt voor bestaande moestuinen de bovenste 50 centimeter als relevante wortelzone, en voor nieuwe situaties de bovenste meter.

Is "voldoende onderzocht" in het Bodemloket genoeg voor een moestuin?

Niet vanzelf. Die fase betekent dat de overheid voor het toenmalige gebruik geen aanleiding zag voor vervolg. Of de grond geschikt is als moestuin, kan de GGD vaak pas beoordelen na bodem- of gewasonderzoek.

Mogen mijn kinderen in de moestuin spelen?

GGD Amsterdam schrijft dat jonge kinderen via hand-mondcontact vaak grond binnenkrijgen en daarom beter niet in vervuilde grond kunnen spelen. Het advies is een zandbak met schoon zand en handen wassen na het buitenspelen.

Bij wie kan ik terecht met vragen?

Bij de GGD (afdeling medische milieukunde of leefomgeving) voor de gezondheidskant, en bij de gemeente of omgevingsdienst voor wat er over je locatie bekend is.

Wat is er geregistreerd rond jouw adres?

Gratis check op adres Bekijk de kaart
€14,95 · eenmalig

Wat is er bekend over de grond onder en rond jouw huis?

De kaart geeft het beeld. Welke locaties binnen 500 meter van jouw adres liggen, op welke afstand, in welke fase ze zitten en wat dat betekent als je koopt, verbouwt of een moestuin wilt, staat pas in het rapport voor jouw adres.

Een verkennend bodemonderzoek (NEN 5740) kost al snel meer dan duizend euro en een dossier opvragen bij de omgevingsdienst kost tijd. Het rapport zet eerst op een rij wat de overheid al heeft geregistreerd, zodat je weet of en welke vervolgvraag je moet stellen.

  • Alle locaties binnen 500 meter: op de kaart, met afstand, richting, fase en het oordeel uit de registratie, en de dichtstbijzijnde in detail
  • Wat het voor jou betekent: bij kopen (mededelingsplicht, vragen aan de verkoper), bij verbouwen of graven (grond afvoeren) en voor moestuin en spelende kinderen
  • Wie je verder helpt: het bevoegd gezag voor jouw adres met link, wanneer een bodemonderzoek nodig is en wat je zelf kunt opvragen, als pdf voor makelaar, notaris of aannemer
Bekijk mijn adres · €14,95 →

🔒 iDEAL, creditcard of PayPal · direct na betaling te downloaden, ook per e-mail · niet bruikbaar? binnen 14 dagen je geld terug
Bron: Bodemloket (Bodem+, Rijkswaterstaat), PDOK, CBS. Waar het Bodemloket geen gegevens heeft, verkopen we geen rapport en verwijzen we je naar het juiste loket.

Meer artikelen